Tak naprawdę to zaczęło się w Ardenach (masyw górski w Belgii, Francji i Luksemburgu; wys. do 694 m - Botrange, przełom Mozy, zalesiony) - właśnie tam, gdzie miały miejsce w VIII 1914 roku i V 1940 bitwy decydujące o dalszych losach zmagań wojennych. Widocznie taki los tych gór, że zawsze muszą brać udział w ważnych dla Europy wydarzeniach historycznych.

Tak i tym razem było. Właśnie Ardeny obrali sobie Niemcy do ostatniej wielkiej kontrofensywy w II Wojnie Światowej a dokładnie w grudniu 1944 roku. Nie da się ukryć, że tak w założeniach jak i w początkowym okresie rozwoju była to kontrofensywa ze wszech miar udana i przemyślana.
Alianci mając kłopoty z powstrzymaniem nacierających wojsk niemieckich zwrócili się o pomoc do Rosjan z prośbą o przyśpieszenie swojej ofensywy na froncie wschodnim, by odciążyć walczące wojska na zachodzie. Tak właśnie zrodził się termin ofensywy styczniowej 1945 roku, której zwieńczeniem obok zdobycia Berlina był również upadek "Festung Breslau". Sam Wrocław nie był ważnym celem tej ofensywy i stanowił po prostu jedną z wielu operacji
1 Frontu Ukraińskiego, któremu to przypadło w udziale wyzwalanie południowych rejonów Polski. Frontem tym dowodził sam marszałek Iwan S. Koniew, postać na tyle historyczna co z czasem kultowa.
Pod jego dowództwem ruszyła ofensywa, dokładnie 12 stycznia 1945 roku, ofensywa mająca na celu przygotowanie definitywnego zakończenia wojny a mianowicie operacji berlińskiej a przede wszystkim rozgromienie wojsk niemieckiej Grupy Armii A generała - pułkownika Harpego.
Rosjanie przyjęli ciekawą taktykę, jaką umożliwiała im spora przewaga tak w sprzęcie jak i w ludziach. Nie wdawali się w ciężkie boje i przewlekłe walki. Po prostu silniejsze zgrupowania przeciwnika okrążano prąc dalej na zachód. Liczono na poddanie się oddziałów niemieckich wynikających z beznadziejnej sytuacji bądź powolną likwidację w późniejszym terminie. Jak można zauważyć na załączonej mapce Front Ukraiński ściśle współpracował ze skrzydłami sąsiednich frontów a były to : lewe skrzydło 1 Frontu Białoruskiego i prawe skrzydło 4 frontu Ukraińskiego.
Koniew ruszył swoimi oddziałami ruszył w dwu kierunkach.
1. Kielce - Radomsko - Częstochowa - Wrocław.
2. Kraków - Zagłębie Śląsko - Dąbrowskie
Przykładem tego co wyżej wymienione a mianowicie okrążeń może być rozgromienie w rejonie Kielc i Chęcin jednostek Grupy Armii A przez 4 Armię Pancerną generała Leluszenki.
I tak w kolejności:
15 stycznia wyzwolono Kielce.
17 stycznia zdobyto Radomsko i Częstochowę (oddziały Żadowa i Korotiejewa).
18 stycznia padł Piotrków trybunalski ( Żadow i Leluszenko).
19 styczeń to zdobycie Krakowa i około 600 innych małych miejscowości.
Zdobycie Częstochowy było jednak punktem zwrotnym w działaniach na tym odcinku frontu.
3 Armia Pancerna Gwardii generała Rybałki po przegrupowaniu zmieniła kierunek natarcia z zachodniego na południowo - zachodni w kierunku Opola i Olesna. Powodem tego był plan oskrzydlenia 17 Armii
gen. Schulzego na terenie okręgu przemysłowego. Szybkość i zdecydowanie tej operacji-uderzenia uniemożliwiło. Niemcom dokonanie większych zniszczeń na terenach przemysłowych .
Dzięki temu po 18 stycznia walki trwały i przenosiły się szybko w następujących rejonach - miastach: Cykarzew, Kamyk Stare, Kroczyce, Poraj, Szarlejka, Żarki, Kłobuck, Krzepice, Ogrodzieniec, Ostrowy, Rekszawice, Truskolasy, Włodowice.
Wieluń stanął otworem. Właśnie na południe od niego została przekroczona dawna granica polsko - niemiecka przez oddziały 52 pancernej Armii gen. Korotiejewa (pomiędzy Kluczborkiem a Olesnem).To była już Opolszczyzna.
20 stycznia zdobyto Lubliniec, następnego dnia Byczynę, Dobrodzień, Gorzów Śląski, Kluczbork, Zawiercie, Olesno, Komorzno, Jakubowice, Krzywizna, Nagodowice, Bąków, Gronowice, Chudoba, Rodawie, Myślina, Kostów, Biskupice i jeszcze około 250 innych miejscowości.
22 stycznia to : Głuszyce, Kowalowice, Bukowa Śląska, Chwalęcice, Domaszowice, Karłowice, Ładza, Brynica, Łubniany, Jełowa, Świercze, Grzodziec, Kolonowskie, Żędowice, Wierzbica Górna, Smardy, Wołczyn, Laskowice, Strzelce Opolskie ,Tarnowskie Góry.
23 stycznia: Ujazd Śląski, Toszek, Chechło, Grodzisko, Olszową, Czarnowąsy, Popielów Stary, Biadacz, Chróścice i 200 innych miejscowości. 26 stycznia zginął dowódca niemieckiego LXVI Korpusu Pancernego generał major von Block. Te sukcesy wojsk Koniewa nie pozostały bez echa albowiem oddziały biorące czynny udział w zdobywaniu tych terenów i miejscowości zostały wyróżnione rozkazem Naczelnego Dowództwa tytułem "Śląskich".
24 stycznia wojska Koniewa zdobyły Opole, Gliwice i Chrzanów.
Rosjanie parli naprzód bez przerwy. Efektem ich natarcia były kolejne miejscowości na drodze do Berlina:.
28 styczeń to: Katowice, Siemianowice, Królewska Huta, Bytom, Mikołów.
Ta tragiczna dla Niemców sytuacja znalazła odzwierciedlenie w depeszy generała Schörnera do Adolfa Hitlera:
"Mój Wodzu, wydałem właśnie rozkaz wycofania się z górnośląskiego okręgu przemysłowego. Wojsko walczyło tu zaciekle przez czternaście dni, dłużej nie jest już w stanie. Jeżeli się nie wycofamy, stracimy całą armię ,droga do Moraw będzie otwarta. Wycofujemy się na odrę i tam będziemy się bronić."
Rosjanie parli naprzód zdobywając 30stycznia 100 miejscowości min. Bierawę, Sośniowice, Stanice, Kędzierzyn, Dziergowice, Kuźnia Raciborska i Wielopole,

A co z walkami na północy czyli na prawym skrzydle 1 Frontu Ukraińskiego?
Jak łatwo się domyśleć i tu Rosjanie nie zasypywali gruszek w popiele i także kontynuowali rozpoczęte 12 stycznia natarcie w kierunku Pilicy i Warty.
22 stycznia oddziały gen Żdanowa dotarły do Odry pomiędzy Oławą i Brzegiem by dzień później sforsować z marszu rzekę.
23 stycznia zdobyto Milicz, Namysłów, Stradów, Ligote Polską, Wabienice, a także w kilku miejscach z marszu przekroczono Odrę tworząc między Opolem a Wrocławiem kilka silnych przyczółków.
A co z drugim zgrupowaniem wojsk Koniewa (13 Armia generała Puchowa i 4 Pancerna Leluszenki) ?
Jak łatwo się domyśleć ich uderzenie szło na Wrocław z kierunku północnego gdzie z marszu 25 stycznia po zaciekłych walkach w okolicach Sycowa zajęta została Oleśnica, dzień później Trzebnica a 27 stycznia Wołów, Oborniki Śląskie i Brzeg Dolny (do ostatniej chwili miejsce obozu Gross Rosen). Tu już była Odra. Jednak dzień wcześniej tj.26 stycznia pierwsze oddziały radzieckie sforsowały Odrę i okrążyły Ścinawę oraz zaczęły rozbudowywać silny przyczółek jednocześnie rozpoczynając likwidację załogi Ścinawy.
Tak naprawdę był to chyba moment przełomowy albowiem z większych miast - pozycji na lewym brzegu Odry pozostał Wrocław.
Był również inny powód dla którego ten okres i data mają znaczenie. Wtedy właśnie Niemcy wykorzystując chwilowe zwolnienie natarcia spowodowane oczekiwaniem na nadciągnięcie posiłków z tyłu frontu próbowali przeciwnatarcia przy pomocy XXIV korpusu pancernego generała Nehringa, wędrującego kotła von Sauckena (prawy brzeg Odry) i korpusu pancernego "Grossdeutschland" (lewy brzeg Odry). Uderzenie wyszło spod Głogowa, który podobnie jak Wrocław w tamtym okresie był ogłoszony twierdzą. Nie trudno zgadnąć, że większych, wymiernych efektów owo natarcie nie przyniosło i szybko się załamało co w efekcie końcowym przypieczętowało los samego Głogowa
Rosjanie nie próżnowali. Mimo wcześniej wspomnianego spowolnienia natarcia już 4 i 8 lutego ruszają kolejne w kierunku zachodnim. Spod Oławy wojska Żdanowa a spod Opola Gusiewa. W bezpośrednich walkach i z marszu zdobywają 60 miejscowości (Grodków, Lewin Brzeski, Oława.) i w kolejnych dniach oskrzydlają Wrocław od południa i południowego zachodu ( wyzwolono wtedy wiele miejscowości w pobliżu Oławy i Strzelina). Mimo zaciętych walk i reorganizacji wojsk niemieckich (pozostawiono wschodnią cześć miasta obronie załogi twierdzy kierując inne oddziały w kierunku miejsc toczących się potyczek) Rosjanie parli wzdłuż szosy Nysa - Grodków dochodząc na 14 km na północ od Nysy. Jak wspomniałem wyżej również 8 lutego ruszył do natarcia odcinek - przyczółek ścinawski wojsk rosyjskich w kierunku Nysy Łużyckiej.4,13, 52 armia parły szybko na zachód lecz jedna z armii a dokładnie 3 pancerna zmieniła swój odcinek działań i skierowała się na południe w kierunki Legnicy i Prochowic - tam wspomogła ją w bojach 6 Armia Głuzdowskiego. Legnice zdobyto 9 lutego i mimo sprowadzenia przez Niemców oddziałów posiłkowych z zachodu natarcie Rosjan rozwinęło się na głębokość 60 km w pozycjach obronnych wojsk niemieckich.
Data przełomowa to data 11 lutego kiedy szturm Rosjan spod Oławy (a dokładnie na zachód od miasta) ruszył w okolicach Sobociska, Swojkowa i Węgier. Po dniu zaciekłych walki zepchnięciu niemieckiej 269 dywizji w kierunku Sobótki nastąpiło zamknięcie pierścienia wokół "Festung Breslau". Został tylko tor kolejowy Wrocław - Ząbkowice i on był w swoim 8 km pasie szerokości jeszcze jedyną droga łącząca garnizon twierdzy z pozostałymi jednostkami niemieckimi. Ten wąski odcinek był jeszcze miejscem zaciętych walk Rosjan z niemiecką 19 dywizją pancerna, której ów pas udało się poszerzyć ale jedynie na krótko bowiem skomplikowana sytuacja Niemców a dokładnie 17 dywizji piechoty generała Sachsenheimera w rejonie Środy Śląskiej zmusiła 19 pancerną na pośpieszenie jej z pomocą.
W tych dniach także mimo ciągłych kontrataków ze strony nieprzyjaciela Rosjanie opanowali Środę Śląską, Kąty Wrocławskie, Chojnów, Lubin, Ścinawa, Jaczów, Przemków, Chocianów i wiele innych.
16 lutego Wrocław został definitywnie okrążony bez braku możliwości połączenia z oddziałami tak na południu jak i na zachodzie.
Następne dni to następne wyzwolone i zdobyte miasta : Zielona Góra, Żary, Świdnica. I tak do 18 lutego gdy Rosjanie stanęli nad brzegiem Nysy Łużyckiej.

bonczek/hydroforgroup/®
;

Wstęp Ofensywa styczniowa Przygotowania Komendanci "Festung Breslau" Walki Kapitulacja Zniszczenia Zakończenie